Çatalhöyük is een belangrijke nederzetting uit het neolithicum. Een bezoek aan de opgravingssite is een aanrader, zeker ook vanwege het mooie, moderne museum.
De nederzetting is een stop op onze campertrip door Turkije.
De bewoners van Çatalhöyük bouwden hun lemen huizen vlak tegen elkaar. Ze liepen via het dak van het ene naar het andere huis. Hun doden begroeven ze onder de vloer van hun huis. Als ze een overleden persoon onder de vloer legden, schoven ze de lijken die daar al lagen gewoon een stukje aan de kant. In de smalle ruimte tussen de muren gooiden ze hun afval. Juist dat afval leerde de archeologen veel over de stad.
We zijn onder de indruk van hoe oud en hoe groot de stad is. Çatalhöyük werd namelijk al bewoond vanaf ca. 7400 v. Chr. Dat is het neolithicum, oftewel het nieuwe stenen tijdperk. Er woonden duizenden mensen. Rond 6000 v.Chr. raakte de plaats in verval. De opgraving staat sinds 2012 op de Unesco-werelderfgoedlijst. Lees meer in dit dit wikipedia-artikel.
Inhoudsopgave
De ontdekking van Çatalhöyük
In 1958 ontdekten plaatselijke boeren Çatalhöyük bij toeval. Tussen 1961 en 1965 vonden er opgravingen plaats onder leiding van James Mellaart. Daaruit bleek dat dit deel van Anatolië het centrum was van een hoogontwikkelde neolithische cultuur. Mellaart viel echter bij de Turkse autoriteiten in ongenade en werd uit Turkije verbannen, waarna er voor lange tijd een eind kwam aan de opgravingen. In 1993 is het werk hervat door de Britse archeoloog Ian Hodder van de universiteit van Cambridge. Dit project loopt tot op heden door.
Museum van Çatalhöyük
Ik gun elk kind een geschiedenisles in het Museum van Çatalhöyük. Met video’s, replica’s van voorwerpen uit de opgraving, kwisvragen om de opgedane kennis te testen, ruimtes die ingericht zijn zoals ze dat oorspronkelijk waren, leren ze van alles over het neolithicum en over hoe de opgraving in z’n werk ging.
Interactief
En ook voor grote mensen is de expositie superinteressant en leerzaam. Hetzelfde verhaal wordt op verschillende manier verteld, zodat je zelf kunt kiezen wat jou het meest aanspreekt: geschreven tekst, video’s waarin archeologen en andere betrokkenen bij de opgraving over een onderwerp vertellen, toelichtingen bij voorwerpen, interactieve displays.
Museum van Anatolische Beschavingen in Ankara
De voorwerpen die in het museum van Çatalhöyük te zien zijn, zijn replica. Echte archeologische vondsten van deze opgraving zien we in het Museum van Anatolische Beschavingen in Ankara. Ook een aanrader! In het veel kleinere Archeologisch Museum van Konya zagen we ook een paar vondsten van deze opgraving.
Opgraving van Çatalhöyük
Als je klaar bent in het museum wandel je naar buiten, waar een paar woningen nagebouwd zijn. Heb je die bekeken, dan loop je weer een eindje verder naar de daadwerkelijke opgravingssite. Die is overdekt om hem te beschermen tegen de elementen. Ook binnen zijn maatregelen genomen om erosie te voorkomen van het zachte materiaal waarmee de huizen gebouwd zijn. Met een extra laag leem en met zandzakken die tegen de muren gestapeld zijn.
