Een wand vol motoren van het Spaanse merk Sanglas, een Amerikaanse slee met ritmisch bewegende vegers op een vloer vol witte bordjes, een serie met cement overgoten tv’s, sombere schilderijen, vreemde notities, en vooral veel sculpturen van willekeurig samengevoegde voorwerpen. Je ziet het allemaal in Museo Vostell Malpartida. Heel bijzonder is ook het natuurgebied Los Barruecos waar het museum in gevestigd is.
Inhoudsopgave
Museo Vostell Malpartida in natuurmonument Los Barruecos
Het museum ligt 3 kilometer van het centrum van Malpartida de Cáceres, in de regio Extremadura (in Spanje) en op 14 kilometer van de stad Cáceres. De Spaans-Duitse kunstenaar Vostell richtte het in 1976 op. Samen met zijn vrouw, de schrijfster Mercedes Guardado Olivenza. Twee jaar eerder, in 1974 bezocht Vostell Malpartida de Cáceres voor het eerst.
Hij riep het natuurgebied Los Barruecos uit tot ‘Kunstwerk van de Natuur’ en vatte het idee op om er een museum te vestigen. Hij was nauw verbonden met Extremadura doordat Mercedes er vandaan kwam. Mercedes en Wolf ontmoetten elkaar in het voorjaar van 1958 in het Koninklijk Klooster in het dorp Guadalupe (in de provincie Cáceres). Toen Wolf Vostell overleed, werd zijn vrouw directeur van het museum. Zij bleef dat tot haar overlijden in 2023. Sinds 2024 staat het museum onder de artistieke leiding van hun kleinzoon Levin Vostell.
Bekijk de website van het museum.
De collectie van het Museo Vostell Malpartida
In het museum ziijn schilderijen, sculpturen en installaties te zien van Vostell zelf en van andere kunstenaars, onder wie Yoko Ono. Naast de 2 vaste collecties zijn er tijdelijke tentoonstellingen.
Je mag binnen in het museum geen foto’s maken. Maar als je op afbeeldingen van het museum googelt, krijg je een goede indruk. En ook op de website van het museum staan een paar foto’s met kunstwerken. Buiten mag je gelukkig wel foto’s maken. En in de 2 video’s hieronder zie je het museum van binnen met een aantal kunstwerken. (Het is niet erg als je, zoals ik, geen Spaans kunt verstaan/lezen.)
Betekenis kunst Museo Vostell Malpartida
Wij genieten in eerste instantie gewoon van het absurde van de kunstwerken, vinden sommige mooi, andere interessant, bizar, onbegrijpelijk of lelijk. Maar de diepere betekenis van Vostell’s kunst leggen ze uit op de website van het museum:
‘De kunst in Museo Vostell Malpartida plaatst de toeschouwer midden in de tegenstrijdigheden die hun bestaan doordringen. Door gebruik te maken van alle beschikbare visuele en expressieve elementen, zowel materieel als gedragsmatig, creëert de kunstenaar een impact op de toeschouwer die bijdraagt aan de grote menselijke inspanning om het denken in alle richtingen te openen. Vanaf het begin ontwikkelde het museum zich tot een uniek platform, die de relatie benadrukt tussen de specifieke visie van de oprichter op kunst en leven, de natuur, en de synergetische participatie van de toeschouwer.’
Wie was Wolf Vostell
Wolf Vostell (Leverkusen 1932 – Berlijn 1998) was een gerenommeerd Spaans-Duitse kunstenaar en een sleutelfiguur in de naoorlogse hedendaagse kunst. Zijn werk omvatte decollage (uitleg verderop), muziek, schilderkunst, beeldhouwkunst, installaties en happenings (uitleg volgt ook)). Wolf Vostell exposeerde in veel museums en galerieën. Hij was mede-oprichter van de Fluxus-groep en pionier van de videokunst. Op Google Arts & Culture vertellen ze hier meer over. Lees meer over hem in zijn biografie.
Zijn jeugd en de oorlog
Vostell was de zoon van een Sefardische Jood en hij was getuige van de wreedheden van de Tweede Wereldoorlog en de nasleep ervan in Duitsland. In 1939 verhuisde hij met zijn familie naar Chomutov in Tsjecho-Slowakije. In 1945, na de Duitse capitulatie, keerden ze terug naar hun vroegere woonplaats Leverkusen. Dit was een cruciale ervaring in zijn leven, omdat ze de 3 maanden durende reis lopend aflegden en Wolf, 12 jaar oud, tijdens de reis de verwoestende gevolgen van de oorlog in steden als Praag, Dresden en Kassel zag. Bovendien maakten de verschrikkelijke gevolgen van de Holocaust een diepe indruk op hem. Hij wijdde zijn kunst aan het herinneren van de wreedheden van oorlog, geweld en genocide.
Vostell en décollage
Hij bedacht in 1954 een nieuwe kunstvorm: décollage. Oftewel: creatie door vernietiging. Het omgekeerde van collagekunst, waarbij je bestaande afbeeldingen op elkaar plakt om er een nieuwe afbeelding van te maken. Bij décollage vernietigde hij bestaande beelden door ze weg te knippen, te scheuren of te snijden om een nieuw kunstwerk te creëren. Hij gebruikte vernietiging in de kunst om bewustzijn van vernietiging in het leven te creëren. Hij bracht ook een tijdschrift met de naam Décoll/age uit.
Meer over Vostell en décollage in het artikel Dé-coll/age Is Your Life van het digitale magazine Kolaj. En dit artikel on-curating.org legt uit hoe Vostell op het idee van de kunstvorm van décollage kwam.
Deze Engelstalige video gaat over de tegenstrijdigheid in het schilderij Miss Amercia van Vostell en geeft daarnaast o.a. ook uitleg over zijn kunstvorm décollage.
Kunst van Vostell in het MoMa
In het kunstwerk TV-Dé-coll/age (foto’s van het museum MoMa) sneed Vostell een doek open waar achter 6 televisieschermen staan, met montages van nieuwsbeelden, ruis en zelfs een rechte lijn. Maar er komt geen duidelijk signaal door, omdat elk tv-beeld verder wordt vertroebeld door visuele ruis en sneeuw.
Op de website van MoMa vond ik nog een aantal kunstwerken van Vostell:
https://www.moma.org/collection/works/127594 – in ulm um ulm und um ulm herum
https://www.moma.org/collection/works/204721 – B 52 Lipstick Bomber – In dit werk bewerkte Vostell een veel verspreide oorlogsfoto van een Boeing B-52 die bommen afwerpt boven Vietnam. Hij verving de bommen door tubes lippenstift – waarmee hij gedachteloos consumentisme gelijkstelde aan apathie ten opzchte van hedendaags onrecht en geweld.
Happenings
Vostell organiseerde vanaf 1958 happenings waarmee hij de barrières tussen kunst en het dagelijks leven wilde weghalen. De straatactie Erdbeeren (Google Arts & Culture) is daar een voorbeeld van. Hij liet 3 dagen lang een bus door de straten van Berlijn rijden. Die was helemaal bekleed met lood, en communicatie met de buitenwereld was alleen mogelijk via televisiemonitoren aan de zijkanten van de bus. Die lieten een live-uitzending zien van wat er zich binnen afspeelde: een aardbeienplantage die probeert te overleven in een omgeving zonder natuurlijk licht of lucht. Ondertussen interviewde Vostell Berlijners op straat over wat hen het meest beviel in de stad. Erdbeeren is een metafoor voor het Berlijnse leven in die jaren: geconditioneerd, geïsoleerd en verdeeld door een muur.
De documentaire/experimentele film Vostell Happening speelt zich voor het grootste deel af in en rond het Museo Vostell Malpartida:
Wolwasfabriek
Het Museo Vostell Malpartida is gevestigd in de gebouwen van een voormalige wolwasfabriek. De fabriek was in gebruik in de 18e en 19e eeuw. In het museum is een kleine expositie over de geschiedenis van de schapenhouderij en het wassen van de wol. Op de website van het museum is er ook een pagina aan gewijd.
Natuurmonument Los Barruecos
Het Museo Vostell Malpartida staat midden in het natuurmonument Los Barruecos. Een spectaculair landschap met grote, grillig gevormde rotsblokken, die in duizenden jaren door erosie gevormd zijn. In het gebied zijn 4 door mensen aangelegde waterreservoirs. De weerspiegeling van de rotsen geven een surrealistische sfeer. Zeker op de bewolkte dag als ik er wandel.
De combinatie van de beschutting van de rotsen en de overvloed aan water het hele jaar rond trekt een grote verscheidenheid aan flora en fauna aan. In het bezoekerscentrum van het natuurgebied kun je zien welke struiken, bomen, bloemen, vogels en zoogdieren er voor komen. En natuurlijk vind je er nog veel meer informatie over het gebied. Jammer genoeg alleen in het Spaans,maar Google Translate is je vriend. Of je bekijkt alleen de plaatjes.
Al sinds de prehistorie speelt menselijke activiteit een belangrijke rol in Los Barruecos. Bewijs hiervan zijn de talrijke archeologische vindplaatsen die aantonen dat mensen de goede omstandigheden in het gebied al in het paleolithicum benutten. De Romeinen bouwden er later een nederzetting.
Wandelroutes in Los Barruecos
In het bezoekerscentrum van het natuurgebied kijgen we een plattegrond met bewegwijzerde wandelroutes. Ik maak een korte wandeling van 3 km (heen-en-weertje) door het bijzondere gebied. Tot mijn verrassing ontdek ik aan het eind van de route nog een kunstwerk dat deel uitmaakt van het Museo Vostell Malpartida.
Vanaf camping Cáceres naar Museo Vostell Malpartida
Omdat het Museo Vostell Malpartida lastig zonder auto te bereiken is, rijden we er met de camper naartoe vanaf camping Cáceres. Gelukkig kunnen we makkelijk parkeren bij het bezoekerscentrum van het natuurmonument Los Barruecos. Er is ook een parkeerplaats voor bussen waar je je camper kunt parkeren. Lees ook mijn blogbericht over Cáceres.
Malpartida de Cáceres is zelf ook een bezoek waard. Op de toeristische website van de plaats zie je wat er allemaal te ontdekken van. Er is geen camperplaats, maar als je op Google Maps zoekt op ‘Parking Malpartida’ vind je wel parkeerplaatsen waar je met je camper kunt staan.
